બાયોસેન્સ મેલન ફ્લાય લ્યુર નર મેલન ફ્લાયને ફ્લાય ટ્રેપમાં આકર્ષે છે. ખેતરમાં નર ઓછા થવાથી ઈંડાં ઓછાં મુકાય છે અને દૂધી, તરબૂચ-ટેટી, કાકડી અને કોળાના ફળને નુકસાન કરતી મેગટ ઓછી થાય છે. એક લ્યુર 60 દિવસ સુધી કામ કરે છે.
લક્ષિત જીવાત
મેલન ફ્લાય (Bactrocera cucurbitae, હવે Zeugodacus cucurbitae નામ). આ લ્યુર પુખ્ત નર માખીને આકર્ષે છે.
યોગ્ય ટ્રેપ
ફ્લાય ટ્રેપ
ખેતરમાં અસરકારક સમયગાળો
હવામાનના આધારે 60 દિવસ સુધી. લ્યુર મૂક્યા પછી 2 દિવસમાં માખીને આકર્ષવાનું શરૂ કરે છે. શ્રેષ્ઠ પરિણામ માટે 60 દિવસ પછી બદલી નાખો.
લાગુ પડતા પાકો
તરબૂચ, ખરબૂચ, કાકડી, કોળું, પડવળ, તુરિયા, કારેલા, દૂધી અને કાકડી વર્ગના અન્ય પાકો
વાપરવાની પદ્ધતિ
ફ્લાય ટ્રેપના હોલ્ડર બાસ્કેટમાં એક લ્યુર મૂકો, અને નીચે થોડું પાણી તથા ખાદ્ય તેલના થોડા ટીપાં નાખો. ટ્રેપ જમીનથી 3-5 ફૂટ ઊંચે આંશિક છાંયામાં લટકાવો, આખા ખેતરમાં સરખા અંતરે ફેલાવીને.
વિશેષ માહિતી
મેલન ફ્લાય દૂધી, તરબૂચ-ટેટી, કાકડી અને કોળાની મુખ્ય ફળમાખી જીવાત છે. માદા માખી નાના ફળમાં કાણું પાડીને છાલ નીચે ઈંડાં મૂકે છે. મેગટ ફળની અંદર ખાય છે, જેથી ફળ પીળું પડે છે, સડે છે અને ઘણી વાર વહેલું ખરી પડે છે. નુકસાન પામેલાં ફળ વેચી શકાતાં નથી. પછી મેગટ જમીનમાં પડીને કોશેટામાં ફેરવાય છે, અને એક માદા સેંકડો ઈંડાં મૂકી શકે છે, તેથી ગરમ અને ભેજવાળા હવામાનમાં આ જીવાત ઝડપથી વધે છે. છંટકાવથી મર્યાદિત નિયંત્રણ મળે છે, કારણ કે મેગટ ફળની અંદર સુરક્ષિત રહે છે.
બાયોસેન્સ મેલન ફ્લાય લ્યુર પુખ્ત માખી પર અસર કરે છે, આગળના ઈંડાં મુકાય તે પહેલાં. તે નર માખીને ફ્લાય ટ્રેપમાં ખેંચે છે, જ્યાં તેઓ નીચેના પાણીમાં ડૂબી જાય છે. તેનો ઉપયોગ બે રીતે કરો:
• મોનિટરિંગ: ટ્રેપથી ખબર પડે છે કે મેલન ફ્લાય ક્યારે આવી અને તેમની સંખ્યા કેટલી ઝડપથી વધી રહી છે, જેથી નિયંત્રણના પગલાં યોગ્ય સમયે ગોઠવી શકાય
• મોટા પાયે ટ્રેપિંગ: વધુ સંખ્યામાં ટ્રેપ લગાવવાથી ખેતરમાંથી ઘણા નર દૂર થાય છે. ઓછી માદાઓનું સંવનન થાય છે, ઓછાં ઈંડાં મુકાય છે અને ફળ સુધી ઓછી મેગટ પહોંચે છે
ફૂલ આવવાના સમયથી, નુકસાન પામેલાં ફળ કાઢી નાખવાની સાથે વાપરવામાં આવે તો તે મેલન ફ્લાયનો વધારો અને ફળનું નુકસાન ઘટાડે છે, જંતુનાશક છંટકાવની જરૂર ઓછી કરે છે અને વધુ સ્વસ્થ, બજારમાં વેચાય તેવાં ફળ આપે છે.
પ્રમાણ
• દરેક ટ્રેપ દીઠ 1 લ્યુર
• મોનિટરિંગ: એકર દીઠ 8-10 ટ્રેપ
• મોટા પાયે ટ્રેપિંગ: એકર દીઠ 15-30 ટ્રેપ
• ફૂલ આવવાની શરૂઆતમાં, પહેલાં ફળ બેસે તે પહેલાં ટ્રેપ લગાવો અને છેલ્લા વીણાટ સુધી રાખો
કાર્ય કરવાની રીત
નર મેલન ફ્લાય અમુક વનસ્પતિ આધારિત ગંધ તરફ ખૂબ આકર્ષાય છે. બાયોસેન્સ મેલન ફ્લાય લ્યુર આવી ગંધ, એટલે કે પેરા-ફેરોમોન નામનું નર-આકર્ષક, ધીમે ધીમે અને સતત છોડે છે. નર માખી દૂરથી ટ્રેપ તરફ આવે છે, તેમાં પ્રવેશે છે અને નીચેના પાણીમાં ડૂબી જાય છે. માદા માખી લ્યુર પર પ્રતિભાવ આપતી નથી, તેથી ફક્ત નર જ પકડાય છે. ખેતરમાં નર ઓછા રહેવાથી ઘણી માદા સંવનન વગરની રહે છે અને ફળમાં ઓછાં ઈંડાં મુકાય છે. આ પદ્ધતિ નર નાબૂદી (મેલ એનિહિલેશન) તરીકે ઓળખાય છે. આ લ્યુર ફક્ત ફળમાખી માટે છે અને મધમાખી કે કુદરતી દુશ્મન કીટકોને નુકસાન કરતું નથી.
વાપરવાની રીત
1. લ્યુરનું પાઉચ ઉપયોગના સમયે જ ખોલો. લ્યુરને ફ્લાય ટ્રેપની અંદરના હોલ્ડર બાસ્કેટમાં મૂકો
2. ટ્રેપના તળિયે લગભગ 100 ml પાણી અને ખાદ્ય તેલના થોડા ટીપાં નાખો. ધ્યાન રાખો કે લ્યુર પાણીને અડે નહીં
3. ઉપરનું ઢાંકણ ટ્રેપના મુખ્ય ભાગ પર લોક થાય ત્યાં સુધી બેસાડો
4. ટ્રેપને જમીનથી 3 થી 5 ફૂટ ઊંચે, આંશિક છાંયામાં, ડાંડી, માંડવા અથવા છોડના ટેકા પર લટકાવો
5. ડોઝ મુજબ ટ્રેપ આખા ખેતરમાં સરખા અંતરે ફેલાવો
6. ટ્રેપ નિયમિત તપાસો. ટ્રેપ માખીથી ભરાઈ જાય ત્યારે ઉપરનો ભાગ ખોલો, ખાલી કરો, તાજું પાણી અને તેલ નાખો અને ફરી લોક કરો
7. દર અઠવાડિયે નુકસાન પામેલાં અને ખરી પડેલાં ફળ ભેગાં કરીને ખાડામાં ઊંડા દાટી દો અથવા પ્લાસ્ટિકની થેલીમાં સીલ કરીને નાશ કરો. આનાથી અંદરની મેગટ મરી જાય છે અને ટ્રેપ સાથે સારું કામ કરે છે
8. મોનિટરિંગ માટે, દરેક તપાસ વખતે પકડાયેલી માખી ગણો અને સંખ્યા લખી રાખો. જો સંખ્યા વધતી જાય, તો ફળ પર ઈંડાં મૂક્યાના નિશાન માટે તપાસ કરો અને નિયંત્રણના પગલાં ગોઠવો
9. 60 દિવસ પછી લ્યુર બદલો
લાભો
• મેલન ફ્લાયના હુમલાની વહેલી ચેતવણી આપે છે, જેથી નિયંત્રણના પગલાં યોગ્ય સમયે લઈ શકાય
• નર માખીને સંવનન પહેલાં દૂર કરે છે, જેનાથી ફળમાં ઈંડાં મૂકવાનું ઘટે છે
• પુખ્ત માખી પર અસર કરે છે, મેગટ ફળની અંદર પહોંચે તે પહેલાં, જ્યાં છંટકાવ પહોંચી શકતો નથી
• રાસાયણિક જંતુનાશક છંટકાવની જરૂર ઘટાડે છે અને સંકલિત જીવાત નિયંત્રણ (IPM) માં સારી રીતે બંધબેસે છે
• ફળને મેગટના નુકસાન અને સડાથી બચાવે છે, જેથી વધુ સ્વસ્થ, બજારમાં વેચાય તેવી ઉપજ મળે છે
• ફળ પર કોઈ અવશેષ છોડતું નથી, કારણ કે લ્યુર ટ્રેપની અંદર રહે છે અને પાક પર ક્યારેય છાંટવામાં આવતું નથી
• ફક્ત ફળમાખી માટે ખાસ છે. મધમાખી, કુદરતી દુશ્મન કીટકો અને પર્યાવરણ માટે સલામત
• વાપરવામાં સરળ: મિશ્રણ કે છંટકાવ નહીં, અને એક લ્યુર 60 દિવસ સુધી ચાલે છે
ખાસ નોંધ
• લ્યુર ફક્ત ફ્લાય ટ્રેપમાં જ વાપરો
• લ્યુર ટ્રેપમાં મૂકતાં પહેલાં જ પાઉચ ખોલો અને લ્યુર તરત જ વાપરો
• લ્યુરને ખુલ્લા હાથે અડવાનું ટાળો, અને સંભાળ્યા પછી હાથ ધોઈ લો. જુદી જુદી જીવાતોના લ્યુર એકસાથે ન સંભાળો, કારણ કે તેમની ગંધ ભળી જઈને પકડાતી સંખ્યા ઘટાડી શકે છે
• લ્યુરને ટ્રેપના પાણીથી દૂર અને રસાયણોથી દૂર રાખો. તેને જંતુનાશક કે ખાતર સાથે ભેળવશો નહીં, અને ટ્રેપ કે લ્યુર પર કંઈ છાંટશો નહીં
• વાપર્યા વગરના લ્યુર તેમના સીલબંધ પાઉચમાં ઠંડી, સૂકી જગ્યાએ, સીધા તડકાથી દૂર રાખો
• શેલ્ફ લાઇફ: બનાવ્યાની તારીખથી 12 મહિના
• વપરાયેલા લ્યુર અને પકડાયેલી માખી ખેતરથી દૂર નાશ કરો, કારણ કે વપરાયેલા લ્યુરમાંથી હજુ થોડી ગંધ નીકળે છે
• લ્યુરનું પરિણામ અને ખેતરમાં ટકવાનો સમય તાપમાન, પવન અને વરસાદ પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે
• લ્યુર બાળકો, પાલતુ પ્રાણીઓ, ખોરાક અને પશુઆહારથી દૂર રાખો