AgroStar Krishi Gyaan
Pune, Maharashtra
31 Oct 19, 10:00 AM
ਗੁਰੂ ਗਿਆਨਐਗਰੋਸਟਾਰ ਐਗਰੋਨੌਮੀ ਸੈਂਟਰ ਆਫ ਐਕਸੀਲੈਂਸ
ਦੇਕਣ ਤੋਂ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕਣਕ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਅਨਾਜ ਦੀ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਕਣਕ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਸਲ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿੰਜਾਈ ਜਾਂ ਗੈਰ ਸਿੰਜਾਈ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੌਨਸੂਨ ਇਸ ਸਾਲ ਮਦਦਗਾਰ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਬਾਰਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੈਰ ਸਿੰਜਾਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕਿਸਾਨ ਇਸ ਫਸਲ ਨੂੰ ਉਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਸਲ ਉਗਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਦੇਕਣ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਕਣ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੀੜੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰੇਤਲੀ ਚਿਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੇਕਣ ਦੀ ਰਾਣੀ ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਅੰਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ 7-8 ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਦੇਕਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਕਣ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਤਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪੌਦੇ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਪੌਦੇ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੱਟੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਵੱਧਦਾ ਹੈ। ਦੇਕਣ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਪੈਨਿਕਲ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯੰਤਰਣ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ: • ਕਣਕ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਪਿਛਲੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਹਟਾਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ। • ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਗੋਹੇ ਦੀ ਖਾਦ ਪਾਓ। • ਗੋਹੇ ਦੀ ਖਾਦ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਕਿਸਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿਚ 1 ਟਨ ਕੈਸਟਰ, ਨਿੰਮ ਜਾਂ ਕਰੰਜ ਕੇਕ ਵੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। • ਦੇਕਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘੱਟ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਬੀਜ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ, 100 ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਲਈ 5 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਬਿਫੇਨਥਰੀਨ 10 ਈਸੀ 200 ਮਿਲੀ ਜਾਂ ਫਿਪ੍ਰੋਨੀਲ 5 ਐਸ.ਸੀ. 500 ਮਿਲੀ ਜਾਂ ਕਲੋਰੀਪਾਇਰੀਫੋਸ 20 ਈਸੀ 400 ਮਿਲੀ ਮਿਲਾਓ। ਬੀਜ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਫਰਸ਼ ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਚਾਦਰ 'ਤੇ ਫੈਲਾਓ ਅਤੇ ਇਸ ਪਤਲੇ ਘੋਲ ਨੂੰ ਕਣਕ' ਤੇ ਸਪਰੇਅ ਕਰੋ। ਰਬੜ ਦੇ ਦਸਤਾਨੇ ਪਹਿਨੋ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਲਾਓ। ਇਲਾਜ਼ ਕੀਤੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਸੁੱਕਣ ਲਈ ਰਾਤ ਭਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਬਿਜਾਈ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। • ਜੇ ਬੀਜ ਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਦੇਕਣ ਦਾ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵ੍, ਤਾਂ ਫਿਪ੍ਰੋਨੀਲ 5 ਐਸ.ਸੀ. 1.5 ਲੀਟਰ ਜਾਂ ਕਲੋਰੀਪਾਈਰੀਫੋਸ 20 ਈ.ਸੀ 1.5 ਲੀਟਰ ਨੂੰ 100 ਕਿਲੋ ਰੇਤ ਵਿਚ ਮਿਲਾਓ। ਇ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੀ ਫਸਲ ਵਿਚ ਫੈਲਾਓ ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਕਰੋ। • ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਕੇ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ। ਡਾ. ਟੀ. ਐਮ. ਭਰਪੋਦਾ, ਸਾਬਕਾ ਕੀਟ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਬੀ ਏ ਕਾਲਜ ਆਫ ਐਗਰੀਕਲਚਰ, ਅਨੰਦ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਆਨੰਦ- 388 110 (ਗੁਜਰਾਤ ਭਾਰਤ) ਜੇਕਰ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਧੀਆ ਲਗੀ, ਤਾਂ ਫੋਟੋ ਦੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉਪਰ ਕੀਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਵਿਕਲਪ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ।
598
35