AgroStar Krishi Gyaan
Pune, Maharashtra
05 Mar 20, 03:00 PM
ਕੀੜੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰICAR-ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ ਗ੍ਰਾਉਂਡਨਟ ਰਿਸਰਚ
ਚਿੱਟੇ ਗ੍ਰਬ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ
ਇਹ ਇੱਕ ਪੌਲੀਫੇਗਸ ਕੀੜਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਗ੍ਰਬ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ- ਯਾਨੀ ਹੋਲੋਟਰੀਸਿਆ ਕੰਸਾਨਗੁਨਿਯਾ (Holotrichia consanguinea) ਅਤੇ ਹੋਲੋਟਰੀਸਿਆ ਸੇਰਾਟਾ (Holotrichia serrata) ਜੋ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਨਾ, ਨਾਰਿਅਲ, ਸੁਪਾਰੀ, ਤੰਬਾਕੂ, ਆਲੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿਲਹਣ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਿੱਟਾ ਗ੍ਰਬ ਹੋਲੋਟਰੀਸਿਆ ਕੰਸਾਨਗੁਨਿਯਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਨੂੰ 76 ਤੋਂ 96 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਡੇ ਦੀ ਮਿਆਦ 8 ਤੋਂ 10 ਦਿਨ ਦੀ ਹੈ, ਲਾਰਵੇ ਦੀ ਮਿਆਦ 56 ਤੋਂ 70 ਦਿਨ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਉਪਲ ਦੀ ਮਿਆਦ 12 ਤੋਂ 16 ਦਿਨ ਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ, H. ਸੇਰਾਟਾ 141 ਤੋਂ 228 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅੰਡਾ, ਲਾਰਵਾ ਅਤੇ ਪਉਪਲ ਦੀ ਮਿਆਦ 10 ਤੋਂ 12, 121 ਤੋਂ 202 ਅਤੇ 10 ਤੋਂ14 ਦਿਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰਬ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ (ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ, ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਇੰਸਟਰ ਲਾਰਵੇ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਿਤ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਉੱਦੋਂ ਤੱਕ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਡੇ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਗ੍ਰਬ ਚਿੱਟੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹ ਗ੍ਰਬ ਫਿੱਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ‘C’ ਜਾਂ ਅਰਧ-ਗੋਲਾਕਾਰ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਉਪਾਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰਬ ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ 40 ਤੋਂ 70 ਸੈ.ਮੀ. ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਥੱਲੇ ਚੱਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਉਪਾਟੇਸ਼ਨ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚੈਂਬਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰੀ-ਪਉਪਲ ਮਿਆਦ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਤੱਕ ਬੀਟਲ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾ-ਸਰਗਰਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੂਨ ਬੀਟਲ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਗ੍ਰਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਇੱਕ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਲਾਰਵਾ ਡਾਇਪੌਜ਼ ਪੜਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੰਗਲ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਬੰਧਨ: ਸੂਰਜ ਦੀ ਝੁਲਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੁਤਲੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰੀਡੇਸ਼ਨ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਸਮਰ ਜੋਤਾਈ ਕਰੋ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਪੋਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਜਵਾਰ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ। ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਤ 7 ਵਜੇ ਤੋਂ 10 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ @ 1 ਟ੍ਰੈਪ/ ਹੈਕਟੇਟਰ ਹਲਕਾ ਜਾਲ ਪਾਓ। ਸਰੋਤ: ICAR-ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਆਫ ਗ੍ਰਾਉਂਡਨਟ ਰਿਸਰਚ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਾਭਦਾਇੱਕ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਲਾਇੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸਾਨ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰੋ।
4
1