AgroStar Krishi Gyaan
Pune, Maharashtra
16 Jan 20, 10:00 AM
ਗੁਰੂ ਗਿਆਨਐਗਰੋਸਟਾਰ ਐਗਰੋਨੌਮੀ ਸੈਂਟਰ ਆਫ ਐਕਸੀਲੈਂਸ
ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਦੇਖਭਾਲ
ਪੰਛੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 1300 ਕਿਸਮਾਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ, ਚਿੱਟਾ ਬਗਲਾ, ਕਾਲਾ ਡਰੌਂਗੋ, ਮੈਨਾ, ਵਾਗਟੇਲ, ਕਾਂ ਆਦਿ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਪੰਛੀ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ 20 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਕੇਟਰਪਿਲਰਾਂ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਬੀਟਲ, ਟਿੱਡੀਆਂ, ਟਿੱਡੇ, ਵੈਬਰ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਕੇਟਰਪਿਲਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਤਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਕੈਟਰਪਿਲਰ ਨੂੰ ਕੈਸਟਰ ਅਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਧਿਆਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਗਰਬਾਂ ਨੂੰ ਖਾਦੇਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਲਗਭਗ 50% ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਕੈਟਰਪਿਲਰ ਅਤੇ ਲਾਰਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਰੱਖ ਰਖਾਵ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਦੇਖਭਾਲ: • ਜਿਆਦਾਤਰ ਪੰਛੀ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਲ੍ਹਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਕਲੀ ਆਲ੍ਹਣੇ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ/ਨੇਸਟਬਾਕਸਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਜਾਂ ਪਿਲਰਾਂ ਜਾਂ ਖੇਤਾਂ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਇਮਾਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਓ। • ਖੇਤ ਤੇ ਲੱਗੇ ਰੁੱਖ ਕਾਫੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਅਜਿਹੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕੱਟੋ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਉਗਾਓ। • ਖੇਤ ਵਿਚ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਚੌਲ (ਮੁਰਮੁਰਾ) ਛੋਲਿਆਂ ਦੇ ਸਨੈਕਸ (ਗਾਥੀਆ) ਵਰਗੀ ਭੋਜਨ ਸਮੱਗਰੀ ਖਿੰਡਾ ਦਿਓ। • ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਤ ਵਿਚ ਪੰਛੀ ਦੀ ਨਕਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਲਗਾਓ। • ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਲਈ, ਖੇਤ ਵਿਚ ਟੀ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਬਸੇਰੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਡੰਡੇ ਜਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਤਾਰ ਲਗਾਓ। • ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। • ਪੰਛੀ ਸਵੇਰੇ (ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ) ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ (4 ਤੋਂ 6 ਵਜੇ) ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਚਾਲਨ ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਚਾਈ, ਕਟਾਈ, ਹਲ ਵਾਹੁਣ ਅਤੇ ਖੇਤ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਤ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਪੰਛੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚੋਂ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਕੇਟਰਪਿਲਰ/ਪਿਊਪੀ/ਲਾਰਵੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। • ਖੇਤ 'ਤੇ ਹੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ।
472
5